Şərq.- 2018.- 28 mart.- ¹ 53.- S. 5; 29 mart.-¹ 54.- S.5.

 

Cümhuriyyət mətbuatında 31 mart soyqırımı

 

Akif Aşırlı

 

Bir əsr əvvəl Azərbaycan xalqı yarası illərlə sağalmayan soyqırım acısı yaşadı. Bakıda və ətraf kəndlərdə, Şamaxıda, Qubada, Şirvan bölgəsində bolşevik cildinə bürünən erməni silahlıları sosial mənşəyinə, siyasi mövqeyinə və yaşına baxmayaraq Azərbaycan türk-müsəlman əhalisini qətl etməklə, xəyallarında yaşatdıqları "Böyük Ermənistan”ı qurmaq istədilər. Xalqın başına açılan bu müsibət, soyqırım siyasəti 23 ay yaşayan Azərbaycan milli qüvvələrinin hakimiyyəti dövründə daim xatırlandı, növbəti fəlakətlərin baş verməməsi üçün ciddi tədbirlər görüldü.

Anadilli mətbuat orqanları 1919-cu ilin 31 mart - 2 aprel tarixlərində xalqın başına açılan bu fəlakəti öz səhifələrində xatırladı. "Azərbaycan” və "İstiqlal” qəzetləri matəm nüsxələri çap etdi. O günləri xatırlayaraq "Şərq”in oxucularına həmin yazıların bir qismini təqdim edirik.

 

El yası

 

- İslam qardaş! İslam qardaş! Bana müavinət ediniz! İşbu iltica edici, yürək yandırıcı, qəlb patladıcı sözləri, üzü, sinəsi məxruş gənc bir islam qadını bana beş nəfər məqtul əhbabını, bir nəfər sirdaşını, elm, qəm, hüzn, şadlıq müxatəbini "nərdəsiniz!” axtaran boynu qaralı, qəlbi yaralı,bədbəxtə diyə xitab ediyordu.

Dəniz kənarındakı kömrükxana həyətində, pambuq taylarının miyanında sıra ilə yan-yana düzülmüş müsəlman və müslümə meyitləri ətrafında müsəlman qadınları "oğul vay”, "ata vay”, "qardaş vay” diyə dolaşaraq mühiti memat musiqisinə məxsus "vay” zənguləsilə zingildətdikləri halda işbu qadının "müavinət” diləməsi şimşək kimi əsabımı vurdu. Qəlbimi yaraladı da ona tərəf yönəlmək məcburiyyətində buraqdı.

-Həmşirəm!

-Qardaş! Bən yeddi nəfər əqvamını, məqtul qarşısında uzanmış, bütün ümidini dünya və mafihadan kəsmiş, evi talan edilmiş, əsasınadək yandırılmış səfiləyə müavinət ediniz!

-Həmşirəm!

-Bənim meyitlərimi arabaya qoyunuzda qəbristanə aparayım! Daha artıq danışmaq yeri qalmamışdı. Ətrafı dolaşdıqdan sonra iki danə şəhər zibil arabalarından almağa müvəffəq olduq.

-Həmşirəm, nərdəsiniz?

-Burada!

Qadın, yeddi nəfər meyidi bir tərəfə çəkib lalə butələri kimi düzərək miyanlərində lalə qönçəsi kimi oturub çənəsini ovcuna almışdı: ağ saqqallı, ağ zülfləri qırmızı qana bulaşmış, şəmsin parlaq şüası altında tələlö edən iki ixtiyar, yanlarında birər sarı arizli, biləklərində incə mərcan qolbağı, dodaqlarında səbavətə məxsus zərif məsumanə təbəssüm qızcığazlar, birər geniş alınlı, yüksəsk köküslü, şimşad qollu gənclər, bunların miyanında üzü, gözü, xain əllər tərəfindən vəhşiyanə bir surətdə süngülənmiş başqa bir gənc yatıyordu.

Məqtul təravətini qayb etməmiş butələr miyanındakı diri qönçə dodaqlarını titrədiyordu.

Yaqın yürüdüm.

-Soldunmu?... bən qaldım! Bəs vəzifəm nədir? Ağlamaqmı?

-Xeyr!

Bir səs eşidildi. Qadın ayağa qalxaraq ətrafa baxmağa başladı.

Möhtərəm qare! Qadının o vəziyyətini təsvir etməkdən qələm acizdir! Qadına baxan, şimdi uçacaq, həman sədani asimanlarda olsa belə bulacaq. Qəlbi yarıb yürəgi sənduqçəsinə alacağını hiss ediyordu.

-Qardaşım buldunuzmu?

Diyə gənc qadın bana müraciət etdi.

-Buldum!

Dedimsədə davam edəmədim. Oturdum, biixtiyar göz yaşlarım axmağa başladı. "İntihar et!” qulaqlarım pərdələrində, xüsusi bir cadu edici mahnı kimi tərənnüm ediyordu.

-Qardaşım! - diyə qadın oturdu. Bən yenə göz yaşları bulurundan onu təmaşa ediyordum.: Təbarək allah! Qadının məxruş yüzündəki hüsnü, əzəməti, parlaq gözlərindəki ilahiyyətini, yürəgimə soqulub "məbəddir! Kəbədir!” diyə "təzim et!” diyə kimi təlqiynatda bulunuyordu. Əllərimi köksümə qoyaraq başımı aşağı saldım.

-Qardaşım! Bana yazığın gəlir, degilmi? Əvət bən yazığım. Zira bütün əqvamım məqtuldur, istinadgahım yok, mülcəim yok, ümid qapılarım bağlanmış degilmi?

Bən yenə başımı qaldırıb qadına baxdım.

-Qardaşım! Xeyr, öylə degil hamısı məqtul, bəndə, səndə, o birisidə məqtul, fəqət il məqtul olmadı. Bil yaşıyor, yaşayacaq. İl hər il mart ayından başlayaraq........

Qadın sözünü itmamə yeturmədən həyətdən oxşamaq, ağlamaq sədası ucaldı. Qadın ayağa qalxıb:

-Qardaşım meyitlərimi arabaya qoyalım!

Bən məbudəyə səmən və taətən diyə kimi qadınla bərabər meyitləri arabalara qoyduq.

Arabalar yola düşdü, qadın bir kəlmə söz demədən onların ardınca getdi. Əllərim köksümdə olduğu halda məbudəni mümkün qədər müşayiət etdim.

O vaxtdan sonra bir daha qadını görməmişəm.

***

Bağ vaxtı idi, qəhrəman türk ordusu çəlik köksülü yigitlərini Anadolu ovalarından, Azərbaycan bucaqlarından hilal yıldızlı bayrağı altına cəm edib "Azadlığ”a doğru yürüyordu. Bakı ətrafında top gümbürtüləri, bomba patıltıları, metraliyoz şaqqırtılarına qarışaraq "hürriyyət”............. diyə bağıriyordular.

Əsəbiliyim həddindən aşmışdı. Gecə yarısı işbu bağırtı altında bir küncdə əlbisəyə bürünüb mürgülədim. Nərədən isə həman qadının "il hər il mart ayından başlayaraq.........” yarımçıq buraqdığı cümləsi qulaqlarıma doldu. Cümlə ilə mübarizəyə başlayaraq arxasını bulmaq istədim: gözlərim qaraldı. Ətrafım zülmətə büründü. çırpındım, gözlərimi bərəltdim; qarşımda münəvvər bir nöqtə peyda olub get-gedə qara əlbisəli, al örtüklü bir qadın həyulasına mübəddəl oldu. Yüzünə baqdım. Dırnaq yerlərini müşahidə ilə həman qadını tanıdım. əllərimi köksümə qoyaraq dizlərim üstə çöküb məbuduma təzim etdim.

-İl hər sənə mart ayından başlayaraq... sentyabr ayınadək matəm saxlar diyə məbudm həyulası nütqə gəldi. Üzünə baqdım; Üzündəki o hüsn, o əzəmət, gözlərindəki o ilahiyyət baqi olmaqla xüsusi bir təravət, xüsusi bir ülviliyədə havi idi.

Ə.Rüfət

31 mart 1919-cu il ¹ 147

 

31 Mart

 

Rus mütləqiyyət istibdadını kökündən yıxmış olan rus inqilabi kəbiri, mütləqiyyətin zənciri əsarətinə giriftar olmuş millətləri azad etdi: Əsrlərlə zəncirbənd qalmı zavallı millətlər, uyuşmuş bədəninə bir hərəkət verib qol-qanad açmaq istəyirdi ki, mütləqiyyət istibdadı əvəzinə Rusiyada bolşevik istibdadı caygir olub bədbəxt millətləri təkrar əsarət zəncirinə vurmaq əmələ gətirmişdir.

Bolşevizm amalına qarşı müqavimət göstərmək istəyənlərə "Qrajdan” müharibəsi açan və istiqlal üzrə yaşamaq istəyən və böylə yaşamağa haqqı olanlarla dəxi milli cəngə girişən rus bolşevizmi, "azad millətlər” şüarını həqarətlə tapdalayıb bu millətlər füqərayi kasibəsinin və demokratiyasının canı və malını dəmir və atəşə tutmaqdan çəkinmədilər.

O idi ki, rus bolşevizmi araya bir "qrajdanski”və birdə illi olmaq üzərə iki rəngli müharibə salıb çaylarca qanlar axıtdı, milyonlarca bəşər övladını tələf etdi, yüz minlərcə evlər viranə qoydu və bu qanlı vaqiədən hasil olan təəssürat, təbii, böylə bir əqidə törənməsinə səbəb oldu ki, rus inqilabı yalnız bir rusa müxtəs olub çarizm istibdadını qaldırmaqla deyil, ümum millətləri, bəlkə rus xalqını bu istibdad təhtindən qurtarıb digər millətləri təkrar əsarət altında baqi saxladı. Yalnız bir fərq bu olduki bu əsirlərin keşikçiləri əvvəl rus çarizmi idi, bu dəfə isə rus bolşevizmi oldu.hər halda əsirlik aradan götürülmədi: Qurd əlindən qurtarılmış quzu, qurtaranın yemi olmaq məcburiyyətində qaldı...

Bir əsr bundan əvvəl müstəqil yaşamaqda olan azəri türkləri, rus istibdadının yıxıldığını görüb təkrar müstəqil yaşamaq ümidi fərəhbəxşilə şad olub istiqlala hazırlaşmaq üçün tədarükatda bulunmağa başladılar. Lakin yeni hakimlərimiz bu fikrimizi duyub həmandəm əks tədarükat görməyə iqdam edib: "Biz sizə istiqlal əvəzinə xarabazarları verərik, torpağınızda daşı daşüstdə qoymarıq” diyə barmaq işarəsilə hədələdilər.

İstiqlalımıza qarşı ittixaz olan sui-qəsdlərdəndə özlərini "inqilabçılıq” nöqteyi nəzərindən haqlı göstərmək niyyətilə, "qonturəviyosanir” qoyub hucuma hazırlandılar: hazırlanıbda başımıza mart fəlakətini gətirib, hədələrinə müvafiq olaraq, paytaxtımızı xarabazara döndərdilər.

Çarizm zənciri əsarətindən yenicə qurtulmuş olan azəri türkləri bir əsr müddətində əsarətin ağırlıqlarından o qədər zəif düşmüşdü ki, istiqlalını müdafiə etməyə və istiqlal düşmənlərinə qalib gəlməyə qüdrəti yox idi: bu zəiflik deyil, yalnız maddi və cismani qüvvətimizi, bəlkə bütün mənəvi və ruhani qüvvələrimizədə şamil olub bədənimizin bütün quvayi ruhaniyyə və cismaniyyəsini atil qoymuşdu: və bu ətalət o dərəcədə idi ki özümüzü müdafiə vəziyyətinə salmağa dəxi qüdrətimiz olmayıb düşmənin hücum və təərüzləri qarşısında uryan bir bədənlə əli-qolu bağlı yıxılıb, "ölüm-dirim” məsələmizin o tövr və ya bu tövr həlli düşmənin rəhminə və ya rəhmsizliyinə bağlı idi.

Bundan pis bir hal olmazki sənə qarşı təcavüz edilə və sənində bu təcavüzi dəf etməyə heç bir vəsilən olmaya.

Bakı müsəlmanları mart günlərində bu halda idilər.

Və əgər türklər, Osmanlı türk qəhrəmanları vaxtlı vaxtında gəlməsəydilər, azəri türkləri Bakı həzimətindən sonra özlərini yığışdırıb müdafiəyə hazır olmağa fürsət tapıncaya deyil, bir Bakıda, Şamaxıda, bəlkə ümum Azərbaycanda daş daş üstdə qalmazdı.

Keçən keçdi və olan oldu: mart hadisatı Azərbaycan tarixində mühüm bir səhifə işqal edib azəri türklərinin istiqlal yolunda can verib qan tökdükləri gələcək nəslə oxutduracaqdır. Bu günki vəzifəmiz iə, o qara günləri yaddan çıxartmamaq və buna görədə həmişə və hər an hazır olmaqdır. Böylə hazırlıq ki, bu hadisələr birdə təkrar edərsə müdafiəsinə qadir olalım, bunun üçün həm hökumətimizin həmdə millətimizin çalışması lazımdır. Bu gün istiqlal ilə yaşayıbda bu neməti üzmadan istifadə ediriksədə, özümüzü xaricən əmin və amanlıqda bilmək və istiqlalımızın ibqasını təmin etmək üçün müdafiəyə hər an hazır və amadə olmalıyıq. Biz indi öz müqəddəratımızı özümüz öz əlimizə aldıq, borcumuz bu müqəddərati gələcəkdə zühuru möhtəməl olan hər növ təcavüzatdan qorumaq və məmləkətimizi şərəflə yaşatmağa çalışmaqdır.

 

Hacıbəyli Əziz

"Azərbaycan qəzeti”

1919-cu il ¹ 147

 

Matəmli gün

 

İki gün sonra 31 mart günü. Matəm insanların həyatında ən müəssir (təsiredici) və əlim bir halətdir. Matəm ilə vicdanımızı tənbih edər, matəm ilə mənəviyyatımızı tərbiyə eylər.

Matəm ilə məmati hiss həyati idrak, xətai-təsfiyə səvab və günahı təyinə müqtədir oluruz. Matəm dini olur: Vicdaniyyatımızı əla edər. Matəm milli olur: Özümüzü bildirər. Əfkar və idrakımıza hakim olmağı ögrətir. İştə bu milli matəmlərdən birisi 31 martdır! Matəmli gün!

O gün türk və islam aləmində böyük bir hadisə olmuş idi. Bu günkü paytaxımız Bakı bolşeviklərin əlinə keçmiş, camilərimiz, məscidlərimiz topa-təcavüzə məruz qalmış, yüzlər, binlərcə islam qadın və erkəklər öldürülmüş, həyati-milliyyəyə bir zərbə endirilmiş, hər hərakatı - milliyyə durdulmuş, "İsmailiyyə” yandırılmış idi. Fəlakət böyük idi. Fəqət, fəlakəti hiss etmək həm də bütün səmimiyyət və ciddiyyətimizlə dərk eyləmək böyüklük idi. Bu böyüklüyün mükafatını paytaxımıza yenidən sahib olmaqla qaxanacağıq. Maddi bir itki, mənəvi bir cəvaliyyət və fədakarlıqla təlafi edəcək idik. Bunlar onlar hamısı oldu - Alman şairi Heydrix Haylenin "iştə o zaman yabançı... boyundurluğundan qurtulmaq üçün bizdə qarət şiddətli bir arzu peyda oldu. Neçə zamandan bəri təhlil etdiyimiz bu əsarətə qarşı qəlblərimiz ən mərdanə bir hiddətlə tutuşmaya başladı. Gözəl nəğmələr, qiymətsiz şeirlər belə bizi qəlyanə (yəni coşdurdu) gətirdi. İştə o zaman hürriyyəti cəngi-cida ilə qazandıq” - deməsi eynən Azərbaycanda olmuş. Azərbaycanı da əsarət əzmiş, hürriyyət və istiqlaliyyət yüksəlmiş idi. Azərbaycan tarix əsarətinin ən əlim (bəlli olan) bir timsalı isə 31 mart faciəsi, matəmli günüdür. 31 mart yad edilməli və bilinməlidir ki, qapqara düşmənlərimiz bu qara günə hüququmuza təcavüz etmiş. Neçə binlərcə millətdaşkarımızın qanına-canına, malına qəsd etmiş. İffət və ismətli bacılarımızın namuslarına əl dəgmiş, balaca vətən övladlarını parçalamış, sahibi-izzət və şərəf əmələ və proletariatlarımızı məhv eyləmişlər. Və mövcudiyyəti-milliyyə və müqəddəratımıza qanlı bir cizgi çəkmək istəmişlərdir. Matəmli günü yad edəlim. Matəm tutalım. Həqarət oldu. Çünki o gün ümid və etimadımızı qırdılar. Çünki o gün millət və milliyyətimiz vəhşət və zülmün ən böyüyünü tanıdı, duydu. Matəm bizə vətənpərvərliyi bildirəcək. Vətən yolunda ölmənin, vətən üçün qurban vermənin mənəvi ləzzətlərini hiss etdirəcəkdir.

Matəm, istiqlal və hürriyyətimizin mənəvi dirəgi olacaqdır. Hürriyyət və istiqlaliyyət üçün ölmək bir şərəf, yaşamaq bir vəzifə, matəm isə hamısını came bir elm!

Türkün sənaye-milliyyəsi istiqlal və şərəf üçün, ölüm isə ibadəti milliyyəsi də şəhidlər üçün yas və matəm tutmaqdadır.

31 Mart günü hamımız, tacir, sənətkar, arif, alim, burjua, demokrat vəbiləxəs əmələ və füqarayi kasibə matəm edəlim. Matəmli və mənhuz bir günün birinci sənə dövriyyəsinə irişdigimizi biləlim. Və deyəlim ki,

 

- Qəhr olsun 31 mart!

- Rədd olsun o mənhus gün!

- Lənət olsun düşmənlərə!

- Nifrət olsun zalimlərə!

 

Sonra bütün siffət və imanımızla şəhidlərimizə dua edəlim: "Rəhmət olsun sizə, ey şəhidlər! Hörmət və təzim olsun siz ey vətən qəhrəmanları! Səlam və dua olsun Sizə ey millət fədailəri.”

Haydı vətəndaşlar, millətdaşlar, 31 mart matəminə hazırlaşalım.

Matəmli gün yad edəlim, matəm saklayalım.

 

"İstiqlal” qəzeti ¹ 7.

1919-cu il 29 mart.

 

18-31 mart

 

Bu gün 18-31 mart hadiseyi-ələmkiyyəsi sənəyi-dövriyyəsi münasibətilə Azərbaycan türk-islamları milli matəm elan ediyorlar.

Bu gün bütün hökumət və cəmaət idarələri, məktəblər, qəzetlər, bazar, dükan, emalatxana və sayir müəssisələr tətil ediyorlar, şəhərdə həyat dayandırılıyor. Zira:

Bu gün gözəl ideya, böyük şüar altında qara fikir yürütən bir taqım alçaq qara güruhun əlində məqtul düşənlərin illiyidir. Bu matəmdə azərbaycanlılar məscidlərə yığılaraq günahsız ölənləri, irz və namusuna toxunulan məzlumları, canilər əlində tələf olmuş məsum cocuqları yad edəcək, Quran oxuyacaq, məlumlara rəhmət, zalimlərə lənətxan olacaqlardır.

Təzə Pir məscidində - həmən keçən il bu günlərdə düşmən mərmiləri dəydikcə, yaralanan pəhləvan kibi nərə çəkərək guya Zəban halilə "Ey türk milləti! Namusun qəbul etməsin; Allah, götürmə bu zülmü!” deyə fəryad edən bu böyük məscidin həyətində cəm kəsirin iştirakilə ictima tərtib verəcəklərdir.

Fəqət Azərbaycan türkləri bu matəmdə yadlarından çıxarmamalıdırlar ki, keçən il ibtida Bakıda və Şirvanda, daha sonra Qubada və sair yerlərdə bizim başımıza gələn müsiybətlərin təsirlərinin çoxu özümüzdədir. Həm də o mənayəni cəmaətimizin bir qismi məsqə geymiş canilərə inanaraq onlarla sosyalist kibi rəftarda bulunmaqla özlərini aldatmış oldı: nə o mənayə ki, cəmaətimizin bir qismi məhzi firqəbazlıq xatirinə özünü üzə çıxarmaq və şərəfi-müqabili nəzərdən salmaq niyyətilə xalqı yoldan çıxardı. Heç bir fitnə və fəsaddan çəkinmədi.

Doğrudur, həyatımızda bu mövsuf amillər böyük rollar oynadılar, doğrudur on minlərcə günahsız olan vətən övladı bu hərəkətlərin qurbanı oldu!

Lakin bir şeyi xatırda tutmalıdır. Bizim zəifliyimiz və düşmənin güclülüyü, bizim aramızda firqənin təfriqə kibi təəlliyisi, dillərdə əzbər olan ittihadsızlığımız və sayirə həp iki şeydən nəşət etmişdir:

İdrak və etirafi-milliyyə yoxluğu və sadəlövh, saf durunluğumız.

Həyat bir məktəb və tarix bir ayineyi-ibrətdir yaşayışın. Acı həqiqətlərinə açıq gözlə baxalım da.

- İşləmiş olduğumuz xətaları islah edəlim, əks surətdə belə faciələr həyatimizdə təkrar-təkrar oyana bilər.

Keçən il haman bu günkü gün müsəlman türk firqələri, cəmaəti sakit etmək məqsədilə buraxmış olduqları bir intibahnamədə "erməni qonşularımız dəxi bu məsələdə bizimlə bərabərdirlər” yazmışdılar. Halbuki dörd saat sonra başlanmış dəvayi-milli qitalə döndərən yənə həman "bizimlə bərabər olan qonşularımız” oldular. Yalnız o gün deyil həmişə bu surətlə aldanmışız. Bu da hər şeydən ziyadə siyasi xamlığımızdandır. Siyasətdə millətə dövlət və firqə mənafei hər şeydən yuca tutulduğundan şübhəsizdir ki, hər dövlət, hər millət və hər firqə ancaq mənafei üzürə bir və bərabər olanlara inana bilərlər.

Digər tərəfdən yenə haman keçən il mart hadiseyi-ələmiyyəsindən bir az qabaq, faciənin oynayacağını qabaqcadan görmüş olanların "Açıq söz” qəzetəsində yazmış olduqları "Birlik gərək”, "Birlik tələb olunur” və sayir bu kibi bir çox məqalələrinin qalması həp cəmaətimizin milli mənafei dərk etmiş olmasındadır.

Ona görə ki, cənnət ana vətəninin xərabəzarə döndərilməsi səneyi dövriyyəsini matəm saxlayan Azərbaycan türkləri: əski Roma imperiyası Leqiyonlarının ayaqları altında əzilmiş millətini və dağılmış vətənini görən Hannibalın müqəddəs atəşgədə və qoca atası hüzurunda etdiyi kibi, bu gün, düşmən qomparasilə minarəsi dağılmış müqəddəs Təzəpir məscidi qabağında əllərini döşlərinə qoyaraq başlarını aşağı dikərək qism yad etməlidirlər ki, gözəl Azərbaycan və nəcib türk millətini hər cəhətdən sahili-nicat və səadətə çıxaranadək başlarını yuxarı qaldırmayacaq və Azərbaycan istiqlalına, türk azadlığı, millət səadəti yolunda son qətrə qanına və son nəfəsinədək heç bir fədakarlıqdan geri durmayacaqlardır!

 

ÖLƏNLƏRƏ RƏHMƏT!

QALANLARA İBRƏT!

 

Xəlil İbrahim,

"Azərbaycan” qəzeti ¹ 147, 31 mart 1919-cu il.

 

Əmələ konfransının qərarı

31 mart xatirə ələməsi

 

Dünən martın 28-də parlaman dairəsində 300-ə qədər müsəlman əmələ və kəsibkarlarının iştirakı ilə bir konfrans əqd olundu. Rəsulzadə Məhəmmədəmin cənablarının rəyasəti və Yusif Ziya bəyin kitabəti ilə inqad edən konfrans keçən sənə martın 18-də vaqe olan (Martın 30-na təsadüf edir) faciə-ələməsinin əsfi xatırlamasını yad etmək məsələsini müzakirə elədi.

Üç saata qədər davam edən müzakirə nəticəsində aşağıdakı qətnamə qəbul olundu.

Əmələ rayonlarının hər tərəfdən toplanan vəkillərin şurası martın 28-də əqd elətdikləri keçən yıl martın 18-də vaqe olan mart faciə-ələməsinin Azərbaycan muxtariyyat və istiqlal fikri əleyhinə icra edilmiş xainanə bir zərbə olduğunu və qəsd nəticə etibarilə Azərbaycan demokratiyasının zalımanə bir surətdə qətl və talan şəkli alaraq bu gündə tökülən nahaq qanların və verilən şəhid və qurbanların ruhunu yad eləmək üçün martın 31-də bir günlük tətil elan etmək təht qərara aldı.

Konfrans tətilin icrası üçün öz arasından tətil komitəsi itxab elədi.

İnxab olanlar bunlardır.

 

1) Cavad Məlik Yeqanov

2) Abasqulu Kazımzadə

3) Ağa Eminov

4) Məhəmməd Əmin Rəsulzadə

5) Qənizadə

6) Piri Mürsəlzadə

 

Tətil saat 8-dən axşam 6-ya qədər davam edəcək.

"İstiqlal” qəzeti

1919-cu il 29 mart ¹ 8.