525-ci qəzet.- 2011.-14 may. - ¹85.- S. 18 .

 

Görkəmli ədib Mir Cəlalın “ŞƏHAB” və “ŞÖHRƏT” imzalı şeirləri

 

Təhsin Mütəllimov

 

Bədii yaradıcılıq ilk növbədə axtarışdır; həyat ideallarını istedadı gücünə bədii gerçəkliyə çevirmək axtarışları... Hər zamanın ən mühüm problemlərinin, mövzularının tapılması və fikrin, mətləbin təsirli, cazibəli ifadəsi üçün ən optimal və uyğun formaların seçilməsi bədii uğurun əsas şərtidir. Hər bir sənətkarın da ilkin yaradıcılıq axtarışları məhz bu cəhətlə bağlıdır.

Unudulmaz ədibimiz Mir Cəlal bir sıra yazıçılarımız kimi bədii yaradıcılığa şeirlə başlamışdır. Lap ilk vaxtlar satiraya daha çox meyl etmiş, sonralar inqilabi mövzulara marağı artmışdır. İndiyədək biblioqrafik göstəricilərdə ədibin dörd şeirinin adına rast gəlinir: “Dənizin cinayəti”, “Şimaldan səs”, “Anamın vəsiyyəti” və “Müxbir”. Həmçinin onun ilk bədii tərcümələrinin də dördü şeirdir: V.Mayakovskinin “Zərbəçilər marşı” görkəmli özbək şairləri Həmid Alimcanın “Dəmir kanun”, Sabirə Xaldarovanın “Kaspi dənizinə” və Mir Temurun “Dan”. Lakin “Zərbəçilər marşı” şeiri hələlik tapılmamışdır. Bu əsərlər Mir Cəlal müəllimin yaradıcılığının ilk illərində poeziyaya böyük marağını və bu sahədəki istedadını aydın nəzərə çatdırır.

Mir Cəlal müəllimin iki ildən artıq bir müddətə tərtib etdiyimiz və hazırda çapda olan beş cildliyinə də həmin əsərlər daxil edilmişdir. Lakin bu yaxınlarda Mir Cəlal müəllimin həmin cildlərinə aid olan “Bakı görüşləri” adlı memuarında lap təsadüfən bir mətləb diqqətimi cəlb etdi. Ədib Gəncə seminariyasındakı təhsil illərində mətbuatda iştirakını xatırlayaraq yazır: “Bakıya köçənə qədər riyaziyyat həvəskarı idim. Seminariyada bu dərsdən yoxlama yazılarını sinifdə hamıdan əvvəl mən həll edər, əla qiymət alardım. Riyaziyyatdan bir kitaba tənqid yazıb, “Yeni fikir”də çap etdirmişdim. “Riyaziyyatçı” imzası ilə qəzetdə satirik şeirlərim də çap olunurdu.

Əla ya əyyühəs-saqi dutub dünyanı sərxoşlar!

Buraxmaz çarşıdan keçsin gecə insanı sərxoşlar!

Satirik şeirlərimdən biri belə başlanırdı. Buradakı imza

larımın da maraqlı tarixi var. Satiralarımdan birinə Şəhab (Ulduz) imzası qoymuşdum. Köhnə əlifba ilə “Şəhab” sözünü düz oxumamışdılar, ya nəsə, “Şöhrət” vermişdilər. Sonrakı yazılarımın çoxunda da bu imzanı saxlayıb təkrar etdilər.

“Bakı görüşləri”ni dəfələrlə oxumuşdum, lakin ədibin bu fikirləri nədənsə diqqətimi cəlb etməmişdi. Mir Cəlal müəllimin indiyədək adı belə çəkilməmiş şeirlərini axtarmaq qərarına gəldim. Məsləhət üçün görkəmli mətbuat tədqiqatçısı professor Şirməmməd Hüseynova müraciət etdim. Və onun tövsiyəsi ilə ərəb əlifbasını sərbəst oxuya bilən bir mütəxəssis kimi BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin “Jurnalistika” elmi tədqiqat laboratoriyasının elmi işçisi Samir Xalidoğlunun köməyindən istifadə etməli oldum. M.F.Axundov adına Milli Kitabxananın fondunda və bir neçə arxivdə “Yeni fikir” qəzetinin əldə olan nüsxələrini araşdırdıq. Nəticədə Mir Cəlal müəllimin indiyədək məlum olmayan beş şeiri aşkar edildi. Həmçinin ədibin Gəncə həyatına aid yazmış olduğu və indiyədək kataloqlarda göstərilməmiş iyirmi dörd məqaləsi də tapıldı.

Təbii ki, bu şeirlər Mir Cəlal müəllimin lap ilk qələm təcrübələri kimi çox maraqlıdır, əhəmiyyətlidir. Bu şeirlər iki cəhətdən diqqəti cəlb edir: fikrin, mətləbin obrazlı bədii təcəssümü və tənqidi gülüşün fərdi xarakteri, kinayə intonasiyaları ilə. Hər iki cəhət bu şeirlərdə güclüdür, orijinaldır.

Lakin ümumilikdə onlar gələcəkdə gözəl nasir olacaq bir gəncin hələ sənət axtarışlarıdır, yaradıcılıq həvəsinin, ədəbiyyata vurğunluğun ilk bəhrələridir. Mövzularında o dövrün, ictimai-siyasi mühitin ənənəvi ideoloji təzahürü güclüdür. Şeir texnikası da tam yetkinləşməmişdir. Lakin o zamankı mühitin, ictimai atmosferin səciyyəvilikləri qabarıqdır, həyatdakı tipik keyfiyyətləri görüb-göstərmək bacarığı güclüdür. Ümumi ideya-bədii səviyyəsinə görə onlar qabaqcıl dünyagörüşün, təpərli istedadın ədəbi məhsuludur, həqiqi sənət axtarışlarının yadigarlarıdır. Ən əsası odur ki, bu şeirlər görkəmli ədibimiz Mir Cəlalın böyük sənət yolunun, zəngin yaradıcılığının ilk nümunələridir, sənətkar fərdiyyətinin formalaşma prosesinin təzahür nümunələridir. Görkəmli sənətkarların sənət yadigarlarının hər biri tədqiqat üçün əhəmiyyətlidir, zəruridir.

Bu şeirlərin üçü “Şöhrət”, (“Sərxoşlar”, “İmperialistlər Tanca üzərində boğuşurlar”, “Ramazan həsrəti”), ikisi isə “Şəhab” (“Qızıl Oktyabr”, “Məscid büsatı”) imzası ilə çap olunmuşdur. Şeirlərdən üçü (“Məscid büsatı”, “Ramazan həsrəti”, “Sərxoşlar”) ərəb əlifbası ilə, ikisi isə (“İmperialistlər Tanca üzərində boğuşurlar” və “Qızıl Oktyabr”) latın qrafikası ilə çap olunmuşdur. “Qızıl Oktyabr” istisna olmaqla digər dörd şeir “Balaca felyeton” başlığı ilə verilmişdir. Bu şeirlərin tarixinə əsasən belə qənaətə gəlmək olar ki, Mir Cəlal müəllimin ilk mətbu şeiri “Məscid büsatı”dır (18.07.26 ¹1141).

Satirik şeirlərin dördü də əruz vəznindədir. Təkcə inqilabi məzmunlu “Qızıl Oktyabr” şeiri heca vəzninin onbirlik formasında yazılmışdır. Ədibin əvvəllər əldə olunmuş dörd şeirində əruza rast gəlmirik. Onlar heca vəzni və sərbəst şeir formalarında yazılmışdır. Satirada Mir Cəlal müəllimin məhz əruz vəznini seçməsi isə çox güman ki, böyük M.Ə.Sabir poeziyasının təsiri ilə əlaqədardır. Çünki satirik şeirlərində ümumən Sabir üslubu qabarıq nəzərə çarpır. Satirik şeirlərin biri beynəlxalq imperializmin ifşasına aiddir, üçü isə ədibin şəxsi müşahidələrinin məhsuludur. İki şeirdə iyirminci illərin anti-din siyasətinin təzahürü aşkardır. Bu əsərlərdə ədib mövhumat təzahürlərini, yalançı ruhanilərin riyakarlığını kəskin ifşa etmişdir. Bu əsərlər satirik ruhuna görə S.Ə.Şirvani, Q.Zakir və M.Ə.Sabir ənənələri ilə yaxından səsləşir.

Qətiyyətlə demək olar ki, ümumən klassik ədəbiyyatımızda ateist sənətkar olmamışdır. Yalnız M.F.Axundovun “Kəmalüddövlə məktubları”nda ateist motivlərə rast gəlmək olur. Lakin dindən müxtəlif məqsədlərlə sui-istifadə edən tüfeylilərin ifşası ədəbiyyatımızda qüvvətli bir mövzu kimi ənənəvi xarakter almışdır. Əslində zahirən anti-din məzmunlu görünə bilən belə əsərlərdə dini nüfuzdan salan, onun kamil qanunlarını təhrif edən dələduzlar ifşa hədəfidir. Məqsəd isə islam dininin mötəbərliyini, müqəddəsliyini qorumaq və dərk etdirmək olmuşdur.

Mir Cəlal müəllimin satirik şeirləri də bu ənənənin davamı kimi çox maraqlıdır, uğurludur. Əlbəttə, bu əsərlərdə o zamankı Sovet ideologiyasının da müəyyən təsiri yox deyildir. “Məscid bisatı” şeiri hiss olunur ki, Məhərrəmlik mərasimlərində bəzi dindarların əməllərindəki ifrat mövhumatçılığa aiddir. Həm də şeir müəllifin konkret müşahidələrinə əsaslanmışdır. Burada yəqin ki, o vaxtlar Gəncədə yaşamış bir sıra adamların komik ləqəbləri, adları da göstərilmiş və məhz onların simasında belə “dindarların” əməlləri tənqid hədəfinə çevrilmişdir. Burada tənqidi gülüş konkret adamların ünvanına istiqamətlənməklə eyni zamanda ümumiləşmiş mahiyyət daşımaqdadır. Şeirdə “Cəfər mürdəşir”, “kəlləpəz” Mehdi, “köndələn” çavuş, rövzəxan “hacı”, “yetim Əkbər”, “yoluq” Kamil, Mirismayıl, “Dəxil”, “leylək” Tağı, “bala” dərviş, “lüt Nəsir” kimi adlara rast gəlirik. Həmçinin orada Xoylu, Səlmaslı, Təbrizli, “Güney” xəlqi, “Əhərli”, “Ərdəbil” əhli kimi müxtəlif yerlilər qrup halında müxtəlif vəziyyətlərdə nəzərə çatdırılmışdır. Məhz bu konkret ünvanlara olan tənqidi münasibət şeirin ümumi satirik pafosunu və ümumiləşmə qüvvəsini müəyyənləşdirmişdir. Ədib müşahidə etdiyi səciyyəvi cəhətlər əsasında ümumilikdə belə tipik mövhumat səhnəsini canlandıra bilmişdir.

“Ramazan həsrəti” şeiri də mahiyyətcə “Məscid büsatı”na çox yaxındır. Lakin burada dinə gəlir mənbəyi kimi baxan yalançı mollaların ümumiləşmiş, kütləvi monoloqu verilmişdir. M.Ə.Sabir poeziyasındakı klassik satirik monoloqların müəyyən təsirini də sezmək mümkündür. Mir Cəlal müəllim burada fərdilikdən ümumiləşməyə getmir, əksinə, elə ümumiləşmiş tipik monoloq yaradır ki, oradakı satira hər bir tüfeyli və tamahkar mollaya aid ola bilir. Şeirdə bir növ epiqraf şəklində müəllif yazır: “Ramazan ayı münasibətilə mollalar nəğmə oxuyurlar”.

Əvvəlki şeirdə olduğu kimi burada da müəllif dinə gəlir mənbəyi kimi baxan və fürsətdən istifadə edib avam camaatı soyan ruhani cildinə girmiş tüfeyliləri kəskin lağa qoymuşdur. Mövhumata qapılan avamlara belələrinin əsl simasını nişan vermək məqsədini izləmişdir.

Ədibin “Bakı görüşləri” adlı memuarında misal gətirdiyi bir beyt onun “Sərxoşlar” şeirinin ilk misralarıdır. Bu şeirin də əvvəllərində epiqrafvari bir cümlə verilmişdir: “Gəncə şəhəri və stasyonunda sərxoşlar gecə yoldan keçənləri rahat burakmayorlar”. “Sərxoşlar” bəhs etdiyimiz iki şeirə nisbətən mövzuca məhdud olduğu kimi həcmcə də kiçikdir. Lakin sərxoşluğun insan ləyaqətini alçaldan cəhətləri burada kifayət qədər sərrast ittihamını tapmışdır. Şeirin ən uğurlu yeri ikinci bəndidir. Burada sərxoşların bir növ ümumi zahiri portreti üç misrada son dərəcədə dəqiq və satirik “rəsm edilmişdir”. Sərxoşların zahirən nə qədər eybəcər görünməsi mahir karikatura rəssamının əsəri kimi oxucu nəzərində canlandırılmışdır!

“İmperialistlər Tanca üzərində boğuşurlar” satirasında obyekt konkret göstərilsə də şeirin məzmunu ümumən imperialistlərin Şərqi işğal iştahlarından xəbər verir. Mərakeş ərazisində yerləşən və İspaniya ilə həmsərhəd olan Tanca (əslində Tanjer) ətrafındakı mübarizələr hədəf olsa da, əsərdə başqa ölkələrin də ünvanına kəskin ittihamlar söylənilmişdir. Bu əsər də satirik monoloq əsasındadır. Şeir bütünlüklə o zamankı imperialistlərin dilindən yazılmışdır və onların güc hesabına müstəmləkələr əldə etmək siyasəti, xüsusən Şərq ölkələrini işğalı və istismarı sarkastik intonasiyada kəskin ittiham olunmuşdur. İspanların Tanca ətrafındakı mübarizələri, “boğuşmaları” əsas götürülsə də, İngiltərə, İtaliya və Fransanın da Şərq ölkələrinə iştahlı olmaları nəzərə çatdırılmışdır. Şeirin sonu isə nikbin və mübariz motivlərlə tamamlanır və bildirilir ki:

 

Göstərməsin Allah əgər şərqli oyansa dəmbə-dəm,

Qoymazlar əsla qərblilər Şərqə ata bir də qədəm.

 

Bununla da Şərqin gec-tez oyanacağına və qərblilərin istilaçılıq planlarına son qoyacaqlarına əminlik ifadə olunmuşdur.

“Qızıl Oktyabr” şeiri isə əsasən təbrik məzmunludur. “Doqquz illik bayramında öpüşmüş” misrası göstərir ki, şeir Oktyabr inqilabının doqquzuncu ildönümünə həsr edilmişdir. Bayramsayağı təntənəli pafosla yazılmış şeirdə ölkədəki tərəqqi, fəhlə və kəndlilərin yeni həyatı vəsf olunmuşdur.

Mir Cəlal müəllimin indiyədək əldə olan doqquz şeirində heca və əruz vəznlərindən, habelə sərbəst şeir formalarından istifadə olunmuşdur. Hiss olunur ki, ədib şeirlərinin formasını ilk növbədə məzmuna müvafiq seçmişdir. Belə ki, yeni əldə edilmiş beş şeirin dördü satirik məzmunda olduğu üçün əruz vəznindədir, inqilabi mövzulu şeir isə heca vəznində yazılmışdır. Şeirlərin hamısı da 1926-27-ci illərə aiddir. Əvvəldən məlum olan (1928-29) inqilabi məzmunlu şeirlərin dördü də heca vəznində və sərbəst şeir formasındadır.

Hər üç halda vəzn-forma kriteriyaları kifayət qədər gözlənilmişdir, fikrin ifadə tərzi orijinaldır, poetikdir. Lakin Mir Cəlal müəllimin mürəkkəb əruz vəznini hələ cavanlıqdan mükəmməl bilməsi diqqəti cəlb edir. Belə ki, dörd satirik şeirdən “Məscid büsatı”nda və “Sərxoşlar”da həzəc bəhrinin, “Ramazan həsrəti”ndə rəməl bəhrinin, “İmperialistlər Tanca üzərində boğuşurlar” da isə rəcəz bəhrinin poetik qanunları tam qaydasındadır.

Mir Cəlal müəllimin yeni tapılmış şeirləri haqqında bu qeydlər, şübhəsiz ki, ilk təsəvvür, ilk tanışlıq məzmunundadır. Yəqin ki, ədibin yaradıcılığının gələcək tədqiqlərində bədii axtarışlar prosesinin nümunələri olan şeirləri də vacib faktlar kimi diqqətdən kənarda qalmayacaqdır.

Ümumiyyətlə, Mir Cəlal müəllimin şeirləri böyük yaradıcılıq yolunun başlanğıcında olan bir gəncin fərdi istedadına uyğun bədii axtarışlarının nümunələridir, yadigarlarıdır. Elə buna görə də həmin əsərlərdə ədibin yaradıcılıq manerasının, fərdi üslubunun formalaşma prosesini də izləmək mümkündür. Satirik şeirlərində sonralar Mir Cəlal üslubunun ən bariz əlamətlərindən olan tənqidi gülüşünün, kinayə üsullarının xarakteri, onların ilkin formaları, həmçinin satirik obrazlılıq vasitələri barədə müəyyən təsəvvür yaradılmış olur. İnqilabi məzmunlu şeirlərində isə fikrin poetik, obrazlı ifadə fərzindəki axtarışları, tapıntıları daha çox diqqəti cəlb edir. Məhz bu cəhət – sözün canındakı çoxmənalılığı bütün zənginliyi ilə tapmaq, lap adi fikri belə orijinal məcazilik səviyyəsində ifadə etmək və obrazlılıq donunu seçmək, daha emosional, təsirli effektə nail olmağı bacarmaq sonralar Mir Cəlal üslubunun ən güclü və özünəməxsus cəhətlərindən oldu.

Onu da əlavə edək ki, Mir Cəlal müəllimin yeni tapılmış iyirmi dörd məqaləsi də “Şəhab” və ya “Şöhrət” imzaları ilədir. Bu məqalələr 1926-27-ci illərdə Gəncə şəhərindəki sosial-mədəni tədbirlər haqqında təqdiredici və ya tənqidi xarakterli məlumatlardan ibarətdir. Ədibin gələcək biblioqrafik göstəricilərində həmin məqalələr də yəqin ki, nəzərə çatdırılacaqdır. Mir Cəlal müəllimin çox zəngin ədəbi, bədii irsi bundan sonra da ardıcıl və müfəssəl tədqiq olunmalıdır.

Mir Cəlal müəllimin yeni tapılan şeirlərinin maraqlı olacağını nəzərə alaraq onları oxuculara təqdim edirik. Ərəb əlifbasında olan şeirləri müasir əlifbaya Samir Xalidoğlu çevirmişdir.

 

Balaca felyeton – “Yeni fikir” 05.03.27 ¹1329

 

Ramazan həsrəti

 

Ramazan ayı münasibətilə mollalar nəğmə oxuyurlar.

On bir ay həsrətinə tab eyləməz can Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Gözləməkdən gözümün nuri gedib, kök saralıb

Həsrətindən yürəgim qanə dönüb, lap qaralıb

Firqətin bəxti qara cismimi bu halə salıb

Çəkdigim dərdlərə dözməz yəqin insan Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Bir tərəfdən gəlirim yox üzüm ac, gözlərim ac

Gecə-gündüz çalışıb tapmayıram dərdə əlac

Bəs haçan “siftə” bazarı tapacaq bir də rəvac?

Şübhəsiz tezlik ilə olsa nümayan Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Neçə vaxtan “plov”a, “şərbət”ə həsrətdi canım

Görmürəm bircə yığıncaq, nə də bir “nazlı” xanım

Bir evin küncü kəsilmişdə dağım, həm aranım

Xabi-qəflətdə uyurdum necə “heyvan” Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Batdı hərçənd məhərrəmdə bığım “el” yağına

Gecə xəlvətlə gedərdim həmi “bulvar” bağına

Payızı getmiş idim “Kislovod”un yaylağına

O zamandandı varam didəsi giryan Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Ramazan olsa qurardım da yəqin eyş sifat

Şərəfilə bu ayın “tazalənir” kirli həyat

Axıdır cib-cibişdanə qızıl nəhri-”Fərat”

Hər orucluqda dolur köhnə “cibişdan” Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

 

Sanaram vaxtımı, həm saətimi, saniyəmi

Ki havaxt çatsa orucluq “silə” dərdü qəmimi

Yetişib nura boyatsın bu qara aləmimi

Eyləsin qəlbimi misli-məhi-taban Ramazan

Mollanın dərdinə bu dəhrdə dərman Ramazan

Layiqincə sənə qiymət verə dövran Ramazan

Gəl yetiş can Ramazan, can sənə qurban Ramazan

“Şöhrət”

Balaca felyeton – “Yeni fikir” 18.07.26 ¹1141

 

Məscid büsatı

 

Yetişdi mövsimi-matəm, göz aç ey şiə yatmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Nəzər sal məscidə bir yanda “Cəfər mürdəşir” durmuş

O yanda “kəlləpəz” Mehdi büsat matəmi qurmuş

Bu yanda bir bölük övrət, yanında “köndələn” çavuş

Göz açmır rövzəxan “hacı” dəmadəm huri satmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Yığılmış başına şeyxin müridü mürşidü cahil

Hırıldar minbər altında “yetim” Əkbər, “yoluq” Kamil

Bu yanda bəhs açıb dinü şəriətdən Mirismail

Deyer şiə olan doymaz bu ayda yasə batmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Gələn daxil olur əldə corabı, çəkməsi, məsti

Məharət göstərir səqqa əlində bir böyük bəsti

Əlində bir “dəxil” söylər qiyamət bəhsini məşdi

Açılmış sinələr şap-şap keçib əflakə çatmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Məsciddə qalmaqal, hay-küy, mücavirlər deyir vur-vur

Yetişdi Xoylu, Səlmaslı ağac əldə tutuldu şur

Seçilmiş dəstəyə “leylək” Tağı bir növilə məmur

Diyər kim ağlamaq məqsəd; bizi xaliq yaratmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Qabaqda doqquz ağsaqqal, daralınca dəsteyi-zəngan

O qədri – ali – Təbrizli düzülmüş; xəlq olub heyran

“Güney” xəlqi olub məhzun; “Əhərli” va Hüseyn guyan

Yorulmaz “Ərdəbil” əhli sinə, baş, döş qaratmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

 

Miyani-məclisə kəşkül qoyub durmuş “bala” dərviş

Ümuma beççə “oğlanlar” bunun ətrafını tutmuş

Oturmuş “lüt nəsir” ağlır, salır həm məclisə şuriş

Ağam vay-naləsi çatmaz buna həmta uzatmaqdan

Usanmaz şiə bu ayda nigarə qaş-göz atmaqdan

“Şəhab”

Balaca felyeton – “Yeni fikir” 19.09.26 ¹1192

 

Sərxoşlar

 

Gəncə şəhəri və stasyonunda sərxoşlar gecə yoldan keçənləri rahat burakmayorlar.

Əla ya əyyühəs-saqi dutub dünyanı sərxoşlar!

 

Buraxmaz çarşıdan keçsin gecə insanı sərxoşlar!

Olubdur məsti-layəqəl nə söylər hərzəvü hədyan

 

Qadın görçək şitab eylər ona canın edə qurban

Buna baş əgməsə hər kim verərlər qətlinə fərman

Saat səkkiz olunca hər tutur meydanı sərxoşlar!

Bədəndə bir libas qoymaz, başında saxlamaz şapka

 

Ayaqda çəkmə yox, beldən açılmış sallanır toqqa

Qarın-qıpqırmızı – titrər hesab eylə tuluq, daqqa

Xəyal etməz cəza, qanun, nə də zindanı sərxoşlar!

Təsadüf etsə bir fayton o saat da əylədir hökmən

 

Səvar olsa sabahadək dəxi tərk eyləməz əldən

Kəsilmiş sərxoşa zorluq qəvilik ruzi-əvvəldən

Əlin tərpətməmiş gördün axıtmış qanı sərxoşlar!

Xəyali-eşq bir yandan, şərabın karı bir yandan

 

Ucaldıb sərxoşu etmiş müəzzəm bəyü sultandan

Çıxanda – seyr ilə cah-calalə – bir müdir yandan

Yataq etmiş tamamən kəndinə şantani sərxoşlar!

Salarlar şəhrə tezlikdə çaxır böhranı sərxoşlar!

“Şöhrət”

Balaca felyeton – “Yeni fikir” 06.10.26 ¹1205

 

İmperialistlər Tanca üzərində boğuşurlar

 

Yurdumuzu müstəmləkə bəhrilə abad eyləriz,

Meydan oxur aləmlərə zor və hünər yad eyləriz,

Həp Şərqi istismar edib, getdikcə bərbad eyləriz,

Dünya tanır nəslən-bə-nəsl bizlər böyük əyanlarız,

Sübh olmamış vaxtsız xoruzlar tək dəmadəm banlarız.

 

Duyduq sərasər həpimiz “quyruq” iyi var Tancadə,

İspanyamız çəkməz əlin iş bu boğazdan ölsə də,

İngiltərə çoxdan bəri at oynadır bu sahədə,

Adətdi qarışmaq bizə, biz də belə insanlarız,

Sübh olmamış vaxtsız xoruzlar tək dəmadəm banlarız.

 

İtalyamız baş qaldırıb, şərqə çevirməz “nəhs” üzün,

Çoxdan plan qurmuş tuta şərqi təmamən “Musilin”,

Cəmiyyəti Əqvama bax, imperiyalistlər bir “durbin”,

Yeksər yıxılmışdır ki biz dünyayı tez səhmanlarız,

Sübh olmamış vaxtsız xoruzlar tək dəmadəm banlarız.

 

“Şərqə çevirmək” yüz bizə şimdi müqəddəs bir şüar,

Cümlə Mərakeş ölkəsin etdi firənglər tarmar,

“Tanca” ilə dür amalimiz şərqə çəkək möhkəm hasar,

Bu məqsədə çatmaqla biz şərq əhlini zindanlarız,

Sübh olmamış vaxtsız xoruzlar tək dəmadəm banlarız.

 

Göstərməsin Allah əgər şərqli oyansa dəmbə-dəm,

Qoymazlar əsla qərblilər şərqə ata bir də qədəm,

İmperiyalistlər ol zaman şərqsiz tutar dərdi vərəm,

Kimlər deyər bizlər həmən keçmişki ali şanlarız,

Sübh olmamış vaxtsız xoruzlar tək dəmadəm banlarız,

Leş üstə daim əlləşib yekdigəri böhtanlarız.

“Şöhrət”

“Qızıl Oktyabr” “Yeni fikir” 07.11.26 ¹1233

 

Ölkəmizi xandan, bəydən qurtaran,

Nurlu işıq ziyasını verən sən.

İnqilab ki, yüksəklərdən yüksək sən,

Qızıl Oktyabr, şərəfli bir adın var.

 

Meyvələrin bu günlərdə yetişmiş,

Köylü, fəhlə bir-birilə görüşmüş,

Doqquz illik bayramında öpüşmüş,

Bayramına ölkələrdən təbrik var.

 

Fabrik, zavod istehsalat yüksəlib,

Hər tərəfdə mədəniyyət saçılıb,

Traktorla köylərimiz bəzənib,

Qızıl Oktyabr, şanlı günün var.

 

Sənin adın titrədir zalımları,

Vaxt arayır qənşərindən qaçmayı,

Məzlum, fəqir ellər sənlə yüksəlir,

Bu cahanda sənin şanlı adın var!

“Şəhab”